مهدى رحمانى ولوى / منصور جغتايى
38
تاريخ علماى بلخ ( فارسي )
در سال 807 ه . ق . وى به همراه امير شاه ملك از بلخ ديدن كرد . امير تيمور امير محمّد ابن جهانگير را به حكومت بلخ ، تخار ، قندهار ، ختلان و كابل منصوب كرد . در سال 808 ه . ق . سلطان حسين از جنگ خليل سلطان به اندخوى و شبرغان گريخت و به امير اعظم سليمان شاه ملحق شد چون خبر به بلخ رسيد ، مير محمّد بن جهانگير ، حاكم بلخ ، به جنگ آنها برخاست . سلطان حسين شكست خورد و به هرات بازگشت . در سال 808 ه . ق . ميرزا الغ بيگ و امير شاه ملك به اندخوى و شبرغان و ماوراءالنهر حمله بردند و سران شورشى را دستگير كرده ، آنها را به بلخ نزد مير محمّد ، والى بلخ ، فرستادند . در سال 809 ه . ق . پير على تاز در بلخ حكومت مىكرد . او حكومت بلخ را مستقل اعلان كرد . براى سركوبى او سلطان حسين ميرزا عازم بلخ شد . در سال 810 ه . ق . شاهرخ ميرزا براى سركوبى پير على تاز عازم بلخ شد و در دههء محرم بلخ به دست شاهرخ افتاد . او قلعهء هندوان را آباد و قيد و بهادر بن پير محمّد را به حكومت بلخ منصوب كرد و به هرات بازگشت . در سال 812 ه . ق . شاهرخ ميرزا ، ايالت بلخ و تخارستان را به سلطان ابراهيم واگذار كرد . در سال 837 ه . ق . سيد قاسم انوار ، مرد شاعر و عارف ، به بلخ تبعيد شد . « 1 » در سال 844 ه . ق . مهد عليا بلقيس خاتون در كابل درگذشت . جنازهء او را به بلخ حمل و در مدرسهء مهد عليا دفن كردند ، آن مدرسه در جوار مزار خواجه ابو نصر پارسا بوده است . در سال 848 ه . ق . محمّد جوكى بن شاهرخ ميرزا ، حاكم بلخ ، در اين شهر در گذشت ، شاهرخ جسدش را به هرات حمل و در آن شهر دفن كرد . « 2 » در سال 853 ه . ق . ميرزا عبد اللطيف حاكم بلخ ، پدرش ميرزا الغ بيگ را به قتل رسانيد . او خود حكومت سمرقند را به دست گرفت و 6 ماه حكومت كرد . در سال 867 ه . ق . امير مزيد ارغون ، گنبدى عالى بر مزار خواجه محمّد ابو نصر پارسا ساخت و
--> ( 1 ) - مجمع الغرائب ، صص 222 - 226 . ( 2 ) - تاريخ مدفونين بلخ ، ص 114 ، خطى .